Türkiye’nin Platoları


#1
KPSS Coğrafya -
Türkiye’nin Platoları


Akarsular tarafından derince yarılmış, çevresine göre yüksekte kalan hafif dalgalı düzlüklere plato denir.

Ülkemizde platolar geniş alan kaplar. Bunun temel nedeni Türkiye’nin üçüncü jeolojik zaman sonlarında toptan yükselmeye uğramasıdır.
Türkiye’de platolar en fazla İç Anadolu Bölgesi’nde yer almaktadır.

Türkiye’deki platolar oluşumlarına göre şu şekilde gruplandırılabilir:

Lav Platoları: Volkanlardan çevreye yayılan lavların ve tüflerin akarsular tarafından yarılmasıyla oluşmuş platolardır. Doğu Anadolu Bölgesi’nde Erzurum-Kars ve Ardahan Platoları volkanik platolara örnektir. Nevşehir-Ürgüp çevresinde de küçük lav platoları yer almaktadır.

Karstik Platolar: Kalker (kireçtaşı), jips (alçıtaşı), ve kaya tuzu çözünebilen kayaçların bulunduğu arazilerin akarsular tarafından aşındırılmasıyla meydana gelen platolardır. Ülkemizde kalkerli arazinin yaygın olduğu Akdeniz Bölgesi’ndeki Taşeli ve Teke Platoları bu türdendir.

Tabaka Düzlüğü Platoları: Yatay duruşlu tortul tabakalara sahip arazilerin akarsular tarafından yarılması ile oluşmuştur. İç Anadolu Bölgesi’ndeki Obruk, Cihanbeyli, Haymana, Bozok ve Uzunyayla Platoları bu tür platolardandır. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki Şanlıurfa ve Gaziantep Platoları ile Ege Bölgesi’ndeki Yazılıkaya Platosu’da tabaka düzlüğü platolarına örnektir.

Aşınım Platoları: Dış kuvvetler tarafından uzun yıllar boyunca aşındırılarak düzleştirilen yüzeylerin daha sonra yükselmesi ve yükselen düzlüklerin akarsular tarafından aşındırılması ile oluşur. Marmara Bölgesi’ndeki Çatalca-Kocaeli Platoları ile Karadeniz Bölgesi’ndeki Perşembe Platosu bu tür platolardandır.

Türkiye’nin platoları

Marmara Bölgesi; Çatalca- Kocaeli Platoları.
İç Anadolu Bölgesi; Haymana, Uzunyayla, Cihanbeyli, Obruk ve Bozok platoları.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi; Şanlıurfa, Gaziantep platoları.
Akdeniz Bölgesi; Teke ve Taşeli platoları.
Doğu Anadolu Bölgesi; Erzurum-Kars ve Ardahan platoları.
Ege Bölgesi; Yazılıkaya Platosu.
Karadeniz Bölgesi: Perşembe platosu.


Türkiye Platolarının Genel Özellikleri

— Ortalama yükseklikleri fazladır. (1000 m’nin üzerindedir.) Türkiye platolarının ortalama yükseltisinin fazla olmasının nedeni Türkiye’nin toptan yükselmeye uğramasıdır.
— Platolar ovalardan sonra nüfusun yoğunlaştığı yerleşim alanlarıdır.
— Türkiye’nin en yüksek platosu Erzurum-Kars, en alçak platosu ise Çatalca-Kocaeli platosudur.
— Sanayi faaliyetlerinin geliştiği Çatalca-Kocaeli Platosu Türkiye’nin nüfus yoğunlu en fazla olan yeridir.
— Kalkerli arazinin yaygın olduğu Taşeli ve Teke Platoları seyrek nüfusludur. Çünkü kalkerli arazide yüzey suları çatlaklardan tabana sızar. Yüzey sularının azalması da nüfusun azalmasında etkili olmuştur.
— İç Anadolu, Ege ve Güneydoğu Anadolu platolarında iklim şartlarından dolayı tahıl tarımı ve küçükbaş hayvancılık yapılır.
— Erzurum-Kars platosunda yaz yağışları ve buna bağlı olarak çayır bitki örtüsü nedeniyle büyükbaş hayvancılık yapılmaktadır. Erzurum-Kars platosunda yükseltinin fazla olması ve elverişsiz iklim koşulları nedeniyle tarım gelişmemiştir.
— Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan platolarda akarsuların dar ve derin vadilerde akması içme suyu ve tarımda sulama suyu teminin zorlaştırır.
— Bazı platolarımızda yaylacılık faaliyetleri yapılmaktadır.
— Yüksekliği fazla olan platolar yerleşime pek uygun olamadığı için nüfus azdır. Çünkü bu alanlarda yüzey suları az iklim koşulları elverişsizdir.
 


Reklamlar

Facebook

Üst