Türkiye'nin Kapalı Akarsu Havzaları

#1
Bir akarsuyun kolları ile birlikte sularını topladığı ve boşalttığı alana akarsu havzası denir. Akarsu, topladığı suyu açık denize ulaştırabiliyorsa, buna açık havza denir. Ancak, yer şekilleri, iklim ve akarsuyun aktığı alanın jeolojik yapısı bazı durumlarda akarsuların açık denize ulaşmasını engeller. Bu durumda akarsular, ya kara içindeki bir göle dökülür, ya çok geçirimli bir arazide yer altına sızarak akışını keser veya kurak bir alanı geçerken cılızlaşır ve akışı kesilir, işte bu tür akarsuların havzası, kapalı havzadır.

Akarsularımızın çoğu, açık havza akarsuyu özelliğindedir. Bununla birlikte, ülkemizin iç kısımlarında kapalı havza alanları da vardır. Bunlar, İç Anadolu, Göller yöresi ve Van kapalı havzalarıdır. Bu kapalı havzalara dökülen akarsuların dışında Aras ve Kura nehirleri de Hazar kapalı havzasına dökülür.

a- İç Anadolu Kapalı Havzaları

İç Anadolu Bölgesi'nin;
- Etrafının yüksek dağlarla çevrili olması
- Yarıkurak iklim görülmesi
- Yaz mevsiminde sıcaklık ve buharlaşmanın fazla olması bu bölgede kaplı havzaların oluşmasında etkili olmuştur.

Bölgenin başlıca kapalı havzaları şunlardır:

Tuz gölü ve havzası:
En önemlisi Melendiz suyu , bazı akarsuları içine alan ve Tuz gölünü çevreleyen alandır.

Konya Kapalı Havzası:
Torosların kuzey etekleri Obruk platosu arasını içine alır. Beyşehir ve Sığla göl. bu havzada yer alır. En önemli akarsuyu Konya ova kaybolan Çarşamba suyudur.

Afyon kapalı havzası:
Akşehir, Eber ve Karamık göllerini içine alır. Akarsuyu Akarçay'dır.

b- Göller Yöresi Kapalı Havzaları

Bölgenin kalkerli yapıya sahip olması, akarsuların yüzey akışlarının kesilmesine sebep olur. Bu durumda akarsular, akışlarının bir bölümünü yer altından sürdürür. Yüzey sularının yer altına inmesi de bölgede akarsuların oluşumunu engellemiştir.

Burdur ve Acıgöl, Söğüt, Salda, Kestel, Yarışlı gibi göller bu havzalardandır.

c- Van Kapalı Havzası

Ülkemizin en büyük gölü olan Van Gölü, büyük bir çöküntü alanı içinde oluşmuştur. Nemrut volkanından çıkan lâvlar, bu havzanın akışını keserek gölün oluşmasına sebep olmuştur. Etrafı yüksek dağlarla çevrili olan göle, bir çok akarsu dökülür. Van Gölü'ne dökülen en önemli akarsular; Muradiye ve Zilan Çayları ile Karasu ve Güzelsu'dur.

d- Hazar Denizi Kapalı Havzası:

Hazar Denizi okyanuslarla bağlantısı olmadığından dolayı kapalı havzadır. Bölgenin başlıca kapalı havzaları şunlardır:

Aras Nehri :
Bingöl dağlarından çıkar. Doğuya doğru akar. Arpaçay'la birlikte Hazar Denizine dökülür.

Kura Irmağı :
Ardahan, Kars, Erzurum ve Iğdır gibi illerden suyunu alarak Hazar Denizine dökülür.
 

Reklam