Türkiye’nin Dağları


#1
KPSS Coğrafya -
Türkiye’nin Dağları


a) Orojenez Sonucunda Oluşan Dağlar

Orojenez, dağ oluşumu demektir. Dış kuvvetler aşındırdıkları materyalleri jeosenklinallerde (deniz ve okyanus tabanlarında) biriktirir. Bu birikim sonucunda oluşan tortul tabakaların yan basınçlara uğramasıyla kıvrılarak ya da kırılarak yükselir. Bunun sonucunda orojenik dağlar meydana gelir. Dolayısıyla orojenik dağlar kıvrılma ya da kırılma sonucunda meydana gelir.

Kıvrım Dağlar:

Bu dağlar esnek tabakaların kıvrılarak yükselmesi sonucunda oluşmuşlardır. Orojenik hareketler sonucunda oluşan kıvrımların kubbe şeklinde yükselen kısımlarına antiklinal, çanak gibi çukurlaşan kısımlara da senklinal denir.
Üçüncü jeolojik zamanda Türkiye’nin bulunduğu yerde Tethys (Tetis) denizi vardı. Bu denizin tabanında biriken tortul tabakalar Alp Orojenezi ile Avrasya ve Arabistan levhaları arasında sıkışarak kıvrılmıştır. Bu olay sonucunda ise Türkiye’deki kıvrım dağları meydana gelmiştir. Kuzey Anadolu Dağları ve Toroslar bu dağların en önemlileridir.

Kuzey Anadolu Dağları: Trakya’dan başlayıp Gürcistan’a kadar kıyıya paralel iki sıra halinde devam eden bu dağlar üç bölümden oluşur.
- Batı Karadeniz Dağları: Yıldız, Köroğlu, Ilgaz, Küre ve Bolu dağlarından oluşur.
- Orta Karadeniz Dağları: Canik Dağları bu bölümde yer alır.
- Doğu Karadeniz Dağları: Giresun, Ordu, Kop, Çimen, Kalkanlı, Kaçkar, Mescit ve Yalnızçam dağlarından oluşur.

Güney Anadolu Dağları: Anadolu’nun güneyinde yer alan bu dağlara Toroslar olarak adlandırılır. Bu dağlar Batı, Orta ve Güneydoğu Toroslar olmak üzere üçe ayrılır.
- Batı Toroslar: Antalya körfezinden Taşeli platosuna kadar uzanır. Bey dağı, Akdağlar, Sultan, Dedegöl ve Geyik dağlarından oluşur.
- Orta Toroslar: Bolkar, Aladağlar, Tahtalı ve Binboğa dağları.

Güneydoğu Anadolu Dağları: Bu dağlar Torosların uzantısı olduğundan bunlara Güneydoğu Toroslar denir. Malatya dağları, Genç dağları, Bitlis ve Hakkâri (Buzul) dağlarından oluşur.

Doğu Anadolu Dağları: Bu bölgedeki dağların büyük bir kısmı Orta Torosların devamı olan dağlardır. Bunlar; Tahtalı, Mercan, Karasu, Aras, Allahuekber, Kargapazarı, Palandöken, Malatya, Bitlis, Bingöl, Hakkari (Buzul) dağlarıdır.

İç Anadolu Dağları: Sündiken, Sultan, Sivrihisar, Tecer, Hınzır, Çamlıbel, Akdağlar, Elmadağ, İdris ve Ayas dağı bu bölgededir.

Ege Bölgesi: Eğrigöz, Demirci, Murat, Sandıklı, Domaniç, Türkmen, Emir, Simav dağları.

Marmara Bölgesi: Samanlı, Yıldız (Istranca), Koru, Işıklar ve Biga dağları.

Kırık Dağlar:

Orojenik hareketler sırasında bazı tortul tabakalar kıvrılamayacak kadar sert ise yan basınca uğradıklarında kırılırlar. Bu kırıklara fay denir. Kırıma sonucunda faylar boyunca yükselen kısma horst, alçalan kısma ise graben denir. Kırık dağlara daha çok Ege Bölgesi’nde rastlanır.

Ege Bölgesi’ndeki Kazdağı, Madra Dağı, Yunt Dağı, Bozdağlar ve Menteşe Dağları ile Akdeniz Bölgesi’nin doğusunda Amanos (Nur) dağları horstlara örnektir.

Ege Bölgesi’ndeki Ba¬kırçay, Gediz, Büyük Menderes ve Küçük Menderes ovaları ile Akdeniz Bölgesi’ndeki Amik ovası grabenlere örnektir.

b) Volkanik Dağlar

Yerin derinliklerinde akışkan halde bulunan mağmanın yerkabuğundaki çatlak, kırık ve yarıklardan yeryüzüne çıkarak soğuması ve birikmesi sonucu oluşan dağlardır.

• İç Anadolu’daki volkanik dağlarımız; Erciyes, Melendiz, Hasan Dağı, Karadağ, Karacadağ
• Doğu Anadolu’daki volkanik dağlarımız; Nemrut, Süphan, Tendürek, Ağrı Dağı
• Güneydoğu Anadolu’daki volkanik dağımız; Karacadağ
• Ege Bölgesi’nde; Kula yöresi
• Marmara Bölgesi’nde: Uludağ
• Akdeniz Bölgesi’nde: Hatay (Hassa) çevresi
• Karadeniz Bölgesi’nde: Köroğlu Dağları volkanik arazilere örnektir.

NOT:
Volkanik alanlar tehlikeli olmasına rağmen yoğun nüfusludur. Bunun nedenleri: Bu alanlardaki toprakların mineral bakımından zengin ve verimli olması. Bu alanların maden bakından zengin olması. Turizm açısından önemli yer şekillerinin oluşmasıdır.
 


Reklamlar

Facebook

Üst