Türkiye'de Sıcaklık


#1


KPSS Coğrafya -
TÜRKİYE’NİN İKLİM ELEMANLARI

A. TÜRKİYE’DE SICAKLIK


Türkiye’de sıcaklığın dağılışını etkileyen temel faktörler şunlardır.

Enlem: Bir noktanın Ekvator’a olan uzaklığına enlem denir. Enlem etkisinden dolayı Türkiye’de güneyden kuzeye doğru gidildikçe sıcaklık azalır. Ancak bazı özel konu şartlarından dolayı enlem etkisine ters düşen durumlar vardır. Örneğin kışın Samsun’da sıcaklığın daha güneyde yer alan Konya’dan yüksek olması.

Yükselti: Yeryüzünden yükseldikçe sıcaklık her 200 metrede 1 oC düşer. Türkiye’de batıdan doğuya doğru yükseltinin artmasına bağlı olarak sıcaklıkta batıdan doğuya doğru gidildikçe düşer.

Karasallık: Deniz etkisinden uzak iç bölgelerde havadaki nem miktarı azdır. Bu nedenle iç bölgeler yazın fazla ısınır, kışın fazla soğur. Bu alanlarda sıcaklık farkı ve mekanik çözülme fazladır.

Denizellik: Kıyı kesimlerde nem oranı fazladır. Bu nedenle kıyı kesimler yazın serin, kışın ılıktır. Sıcaklık farkı azdır.

Bakı: Türkiye’de güney yamaçlar güneşe dönük olduğu için güneş ışınlarını daha dik açıyla ve daha sıcaktır.


Yıllık Ortalama Sıcaklık Dağılışı

Türkiye’nin yıllık ortalama sıcaklık dağılışı haritası incelendiğinde şu sonuçlara ulaşabiliriz.

• Türkiye’de yıllık ortalama sıcaklık değerleri 20 oC ile 4 oC arasında değişir.
• En yüksek sıcaklıklar ile en düşük sıcaklıklar arasındaki fark 8 oC’den fazladır.
• Enlem ve güneyden esen sıcak hava kütlelerinin etkisi ile Türkiye’nin en sıcak yerleri Güneydoğu Anadolu’nun güneyi ile Akdeniz ve Ege’nin kıyı kesimleridir.
• Enlem, yükselti ve karasallıktan dolayı Türkiye’nin en soğuk yerleri Kuzeydoğu Anadolu’dur.
• Enlem faktörüne bağlı olarak sıcaklık güneyden kuzeye doğru azalır.
• Yükselti ve karasallıktan dolayı batıdan doğuya doğru sıcaklık azalır.
• Yükselti ve karasallıktan dolayı kıyıdan iç kesimlere gidildikçe sıcaklık azalır.
• Deniz etkisinden dolayı tüm kıyılarımızdaki sıcaklık iç bölgelerden fazladır.


Ocak Ayı Ortalama Sıcaklık Dağılışı

• Türkiye’de ocak ayı ortalama sıcaklık değerleri -12 oC ile 10 oC arasında değişir.
• En yüksek sıcaklıklar ile en düşük sıcaklıklar arasındaki fark 20 oC’den fazladır.
• Enlem ve denizellikten dolayı en yüksek sıcaklıklar Akdeniz ve Güney Ege kıyılarında görülür.
• Yükselti ve karasallıktan dolayı en düşük sıcaklıklar Kuzeydoğu Anadolu’da ve Doğu Anadolu’da görülür.
• Yükselti ve karasallıktan dolayı kıyıdan iç kesimlere gidildikçe sıcaklık azalır.
• Yükselti ve karasallıktan dolayı batıdan doğuya doğru sıcaklık azalır.
• Enlem faktörüne bağlı olarak güneyden kuzeye doğru kıyı kesimlerdeki sıcaklık azalır.


Temmuz Ayı Ortalama Sıcaklık Dağılışı

• Türkiye’de temmuz ayı ortalama sıcaklık değerleri 17 oC ile 35 oC arasında değişir.
• Enlem, karasallık ve güneydeki çöllerden gelen sıcak hava akımlarından dolayı en yüksek sıcaklıklar Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde görülür.
• Yükseltiden dolayı en düşük sıcaklıklar Kuzeydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu’nun yüksek yerlerinde görülür.
• Enlem faktöründen dolayı Akdeniz kıyılarındaki sıcaklık değerleri Ege, Marmara ve Karadeniz kıyılarından fazladır.
• Yükseltiden dolayı batıdan doğuya doğru sıcaklık azalır.
• Enlem faktörüne bağlı olarak sıcaklık güneyden kuzeye doğru azalır.


Türkiye’de Don Olayı ve Önemi

Don olayı sıcaklığın 0 oC derecenin altına düşmesi sonucu gerçekleşir. Karasallık, denizellik, hava kütleleri ve yükseltiye bağlı olarak donlu gün sayısı ve don olayının başlama zamanı bölgelerimize göre farklılık gösterir. Kıyı bölgelerimizde 10 günü geçmeyen don olayı, İç Anadolu’da 80, Doğu Anadolu’da ise 180 günden fazladır.

Türkiye’de don olayı en fazla, yükselti ve karasallıktan dolayı Kuzeydoğu Anadolu’da (Erzurum-Kars çevresi) yaşanır.
Türkiye’de don olayının en az yaşandığı yer ise enlem ve denizellikten dolayı Batı Akdeniz ve Ege kıyılarıdır. Burayı Orta ve Doğu Karadeniz kıyıları ve Marmara kıyıları takip eder.

Özellikle ilkbahar aylarında meydana gelen don olayı tarım ürünlerinde büyük zarara yol açar. Don olayı sonucu meydana gelen buzlanmalar kazalara yol açabilir. Bundan dolayı ulaşımda aksamalar yaşanır. Ayrıca yerleşmeler, ticaret ve hayvancılık faaliyetleri de don olaylarından etkilenir.

NOT:
Marmara Bölgesi’nde donlu gün sayısının Karadeniz Bölgesi’ne göre fazla olmasının nedeni Marmara’nın Balkanlardan gelen soğuk hava kütlelerinin etkisinde kalmasıdır.
 



data-matched-content-ui-type="image_card_sidebyside" data-matched-content-rows-num="4" data-matched-content-columns-num="1" data-ad-format="autorelaxed">

Reklam

Facebook

Üst