Lider Yayıncılık Coğrafya 11 Sayfa 76-77 Ölçme Değerlendirme Sorularının Cevapları


#1
A. Aşağıdaki soruları yanıtlayınız.
1. İklimin üretim, tüketim ve dağıtıma etkisi nasıldır?
İklim, bazı sanayi kollarının yer seçiminde dolaylı etkiye sahiptir. Ham madde olarak tarımsal ürünlerin kullanıldığı tesisler, iklim koşullarının bu maddeleri etkilemesi nedeniyle dolaylı yoldan etkilenir. Bazı tesisler üzerinde ise doğrudan etkiye sahiptir. Uçak sanayi üzerine etkisi doğrudandır. Örneğin, ABD'de uçak motoru, pervane gibi parçaları imal eden tesisler ülkenin kuzeydoğusunda faaliyette bulunurken gövde imal eden fabrikalar ve birleştirme tesisleri ılıman iklim koşullarının etkili olduğu güneybatıda yer almıştır. Bunun nedeni tecrübe uçuşları yapabilmek ve malzemelerin açık havada ucuza depolanabilmesidir. Milyonlarca m[sup]2[/sup] yer kaplayan tesislerin ısıtılmasında da maliyet en aza indirilmektedir.
Gemi tezgâhları da iklimden doğrudan etkilenir. Şiddetli soğuklarda gemi inşa faaliyetlerinin durması, yazın sıcakta demir-çelik aksamının ısınması çalışma koşullarını güçleştirir.
İklim koşulları çalışanlar üzerinde de etkilidir. Şiddetli sıcaklar, verimi düşürürken şiddetli soğuklar ısıtma sorunu nedeniyle maliyeti artırır.
Ormancılık, hayvancılık ve tarımsal faaliyetlerde iklim koşullarına bağlıdır. Bol yağış alan yerlerde ormancılık daha çok gelişmiştir. Mera hayvancılığı, bitki örtüsüne dolayısıyla iklime bağlı bir etkinliktir. Gür otlakların bulunduğu yerler, hayvancılığın gelişmiş olduğu alanlardır. Yine tarımsal faaliyetlerde iklim koşullarına bağlı olarak değişiklik gösterir.
Ulaşımda iklim özelliklerinden büyük ölçüde etkilenir. Sis olayı, kar yağışı ve buzlanma gibi iklim koşulları ulaşımı olumsuz yönde etkiler. Deniz ulaşımında havanın fırtınalı ya da durgun olması büyük önem taşır. Ulaşım ticaret faaliyetlerini doğrudan etkiler. Çünkü malların pazara ulaştırılması ulaşıma bağlıdır.
Temel ihtiyaçlar arasında yer alan giysi coğrafi koşullara bağlı olarak değişiklik gösterir. Örneğin giysi, orta ve soğuk kuşakta yaşamsal bir öneme sahipken Ekvator’da hiçbir önem taşımaz. Bu nedenle ekvatoral bölgede iç pazara yönelik giysi üretimi sınırlıdır. Buna karşılık soğuk yerlerde ise iç pazar için ince giysiler üretilmez. Orta kuşakta ise ihtiyaç duyulan giysi her mevsim değişir. Buna göre bu ürünlerin tüketimi de coğrafi bölgelere göre değişiklik gösterir.
2. Yer şekillerinin üretim ve dağıtıma etkisi nasıldır?
Yer şekilleri, ulaşımı etkilediği için dolaylı olarak üretim, dağıtım ve tüketim faaliyetlerini de etkiler. Ham maddenin gerek işleneceği tesise götürülmesi gerekse mamül ürünün tüketiciye sunulabilmesi ulaşımla bağlantılıdır. Dağlık ve engebeli alanlar, ulaşımda zorluklara sebep olacağından fabrika yapımı için uygun değildir.
Kara yolları ve demir yolları güzergâhları yer şekillerinden etkilenir. Dağlık alanlar ve yüzey şekilleri ulaşımda aksamalara neden olur. Bunun yanında üretim esnasındaki enerji ihtiyacını karşılamak ve ürünlerin pazarlara ulaştırılmasını sağlamak için karmaşık ulaşım ağları geliştirilmiştir.
Yer şekilleri iklim üzerinde de etkilidir. Soğuk iklim bölgelerinde ve şiddetli kış şartlarında ulaşımda aksamalar meydana gelir.
3. Tüketim, üretimi nasıl etkiler? Örnek vererek açıklayınız.
Üretim miktarı üzerinde etkili olan en önemli faktör o ürüne olan taleptir. Talep arttıkça üretim miktarında artış olur. Bir ürüne olan talebin artması ve tüketim alanlarının genişlemesi, üretim miktarını artırır ve üretim yapılan alanların genişlemesinde etkili olur.
Örneğin; buğdayın tüketim alanının geniş olması ve uzun müddet saklanabilmesi buğdayı dünya çapında çok üretilen bir ürün haline getirmiştir. Aynı şekilde kahveye olan talebin artması onun ana vatanı dışında Yemen, Hindistan, Doğu Hint Adaları, Kolombiya, Meksika, Ekvator ve diğer Orta Amerika ülkelerinde yetiştirilmesine neden olmuştur.
Tarım ve hayvan ürünlerine olan tüketim talebi herhangi bir sebeple azalırsa üretimde azalır. Örneğin; büyükbaş hayvanlar arasında ortaya çıkan deli dana hastalığı, büyükbaş hayvancılığı olumsuz etkilemiştir. Yine kuş gribi hastalığı, kümes hayvancılığını olumsuz etkilemiştir.
4. Dağıtım, tüketimi nasıl etkiler? Açıklayınız.
Ürünlerin bozulmadan geniş pazar payı olan alanlara ulaştırılması tüketimi artırır. Örneğin; deniz ürünleri çok çabuk bozulduğu için başlangıçta yakın pazarlara ulaştırılmışlardır. Ancak teknolojik gelişme ile birlikte soğutucu taşımacılık (frigofrik) sistemlerinin gelişmesiyle bu ürünler bozulmadan uzak pazarlara ulaştırılmıştır. Dağıtım sisteminin gelişmesiyle bu tür ürünlerin tüketimi artmıştır.
Dolayısıyla özellikle bozulabilir ürünlerin gelişmiş dağıtım sistemleriyle tüketiciye ulaştırılması ürünlerin tüketimini artırmaktadır.
5. Üretim, dağıtım ve tüketimi etkileyen beşeri faktörlerin başlıcaları nelerdir?
Üretim, dağıtım ve tüketimi etkileyen beşeri faktörler:
Üretimi etkileyen beşerî faktörler;

Sermaye birikimi
Sanayinin etkisi
İş gücü kaynakları
Teknolojik gelişme
Tarımsal faaliyetler
Dağıtımı etkileyen beşerî faktörler;
Ulaşım
İnsan kaynakları
Teknoloji
İletişim
Yerleşim özelliklerinin etkisi
Dağıtımı etkileyen beşerî faktörler;
Temel ihtiyaçlar
Gelir düzeyi
Tanıtım ve kitle iletişim araçları
Moda
Teknolojik gelişmeler
6. İhtiyaçların tüketime etkisi var mıdır? Açıklayınız.
İhtiyaçlar tüketimde belirleyici bir özelliğe sahiptir. Besin maddeleri insanların birinci derece ihtiyaçları arasında yer aldığından bunların tüketimi fazladır. İnsanların temel ihtiyaçları arasında yer alan giysilerin tüketimi ise insanların yaşadığı coğrafi alana göre değişir. Örneğin; ince giysilerin tüketimi soğuk kuşakta azdır. Orta kuşakta ise mevsime göre giysilerin tüketimi değişir. Yazın ince giysiler, kışın kalın giysiler daha fazla tüketilir.
İhtiyaçlardan bir kısmı da toplumsal ve teknolojik gelişmeye bağlı olarak ortaya çıkar. Televizyon, radyo, kitap, gazete, bilgisayar bu tür ürünlerdendir. Bunların tüketimi de ülkelerin gelişmişlik düzeyine bağlı olarak değişir. Örneğin az gelişmiş ülkelerde okuma alışkanlığı az olduğundan tüketime sunulan gazete ve kitap miktarı da azdır. Buna karşılık gelişmiş ülkelerde okuma oranı yüksek olduğundan basılan ve dağıtılan gazete sayısı fazladır.
İhtiyaçlardan bir kısmı lüks tüketim malları olarak tanımlanır. Bu tür ihtiyaçların başlıcaları; yat, uçak, lüks otomobil ve yazlık evdir. Bu tur ihtiyaçlar diğer ihtiyaçları karşılanan tüketicilere yöneliktir. Bu nedenle lüks ürünlerin üretim yerleri ve miktarları tüketicilere göre belirlenir.
7. Yenilenemeyen doğal kaynaklar hangileridir?
Doğalgaz, Madenler, Petrol, Kömür
8. Canlı doğal kaynaklar hangileridir?
Orman, Toprak, Hayvanlar
9. Yenilenebilen doğal kaynaklar hangileridir?
Su gücü, Rüzgar gücü, Güneş enerjisi, Dalga enerjisi
10. Doğal kaynakların kalkınmaya etkisi nasıldır?
Doğal kaynakların varlığı ülkelerin kalkınma hızını etkiler. Doğal kaynaklar bakımından zengin ülkeler daha hızlı kalkınırlar. Doğal kaynaklar, bir ülkenin kalkınmasında tek başına yeterli değildir. Çünkü bu kaynakları çıkarmak ve işlemek için gelişmiş bir teknolojiye ihtiyaç vardır. Bu nedenle hem doğal kaynak yönünden zengin hem de sanayileşmiş ülkeler, ekonomik bakımdan daha çok gelişmektedirler. ABD ve Rusya, bu tür ülkelerdendir. Buna karşılık Nijerya gibi doğal kaynaklar bakımından zengin olduğu halde teknolojisi yeterli olmayan ülkeler, diğer ülkeler kadar gelişememiştir.
B. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun sözcüklerle tamamlayınız.
1. Tarımsal ve hayvansal üretim, birinci derecede iklim koşullarına bağlıdır.
2. Yer şekilleri, ulaşımı etkilediği için
......................................... dağıtımı büyük ölçüde etkiler.
3. Üretim ve dağıtımı etkileyen doğal faktörlerin başlıcaları;
iklim, yer şekilleri, su kaynakları ve bitki örtüsü.
4. Tanıtım, daha çok ..................................................................... etkiler.
5. Doğal kaynaklar bakımından zengin olan ülkelerin kalkınma hızı
daha fazladır.
C. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların karşısına “D”, yanlış olanların karşısına “Y” yazınız.
1. İklimin elverişli olduğu yerlerde üretim ve ulaşım kolay gerçekleşir. (D)
2. Çok tüketilen ürünlerin üretim miktarı azalır ve üretim alanı daralır. (Y)
3. Ulaşımın geliştiği yerlerde dağıtım fazla olur. (D)
4. Yer şekilleri ve iklim; üretim, dağıtım ve tüketimi etkileyen doğal etmenlerdir. (D)
5. Teknoloji, üretim ve tüketimi doğrudan etkiler. (D)
6. Üretimi fazla olan ürünlerin dağıtımı az olur. (Y)
7. Kömür ve petrol yenilenebilen doğal kaynaklardandır. (Y)
8. Doğal kaynaklar bakımından zengin olan ülkeler, daha hızlı kalkınırlar. (D)
9. Güneş, su ve rüzgâr yenilenebilen doğal kaynaklardandır. (Y)
10. Tüketim miktarı üretimi etkilemez. (Y)
C. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları yanıtlayınız.
1. I. Teknolojik olanaklar
II. Su kaynakları
III. Yer şekilleri
IV. Sermaye birikimi
V. İklim koşulları
Yukarıdakilerden hangileri üretim ve dağıtımı etkileyen beşeri faktörlerdendir?
A) I, II ve III B) III, IV ve V C) I, II ve IV D) III ve IV E) I ve IV
2. Aşağıdakilerden hangisi doğal kaynaklardan değildir?
A) Madenler B) Konutlar C) Enerji kaynakları D) Hayvanlar E) Bitkiler
3. I. Temel ihtiyaçlar
II. Gelir düzeyi
III. Tanıtım
IV. Moda
Yukarıdakilerden hangileri tüketimi daha çok etkiler?
A) I ve II B) II ve III C) III ve IV D) I ve III E) II ve IV
4. Bazı ülkeler zengin doğal kaynaklara sahip olduğu halde teknolojisi yeterince gelişmediği için ekonomik kalkınma hızı sanayileşmiş ülkelere göre daha düşüktür.
Aşağıdakilerden hangisi bu tür ülkelere örnek olarak verilebilir?
A) Japonya
B) Rusya
C) Norveç
D) Güney Kore
E) Nijerya
5. I. Su kaynakları
II. Yer şekilleri
III. İklim
IV. Teknoloji
Yukarıdakilerden hangileri üretim, tüketim ve dağıtımı etkileyen doğal etmenlerdendir?
A) I ve II B) II ve III C) II, III ve IV D) I, II ve III E) II ve IV
6. I. Japonya
II. ABD
III. İran
IV. Rusya
Doğal kaynaklar bakımından zengin olan ülkelerden bazıları teknoloji bakımından da geliştikleri için hızlı bir kalkınma gerçekleştirmişlerdir.
Yukarıdakilerden hangileri bu tür ülkelere örnek olarak verilebilir?
A) I ve II B) II ve III C) III ve IV D) I ve III E) II ve IV
7. Üretim, dağıtım ve tüketim sektörleriyle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Ulaşımın gelişmesi, kırsal kesimde ihtiyaçtan fazla üretim sağlar.
B) Çabuk bozulan ürünleri işleyen fabrikalar, genellikle ham maddeye yakın yerlere kurulur.
C) Besin maddesi üreten fabrikaların bir kısmı yoğun nüfuslu yerlerde kurulur.
D) Üretilenlerin tüketiciye ulaştırılması, yeni sektörlerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır.
E) Ürünlerin tüketim miktarını belirleyen temel etmen, üretim miktarıdır.
 


Reklamlar

Facebook

Üst